And olsun ki, sizi yarattık. Sonra şekil verdik.’ Sonra meleklere: «Adem’e secde edin» dedik; hemen secde ettiler. ancak İblis secde edenlerden olmadı.

anlıyanlar bile şükretseler de yine Allah’ın verdiği nimetin hakkını İfa etmeye muktedir olamazlar. Allah güçlerinin yettiğini kafî bulmasaydı nasıl olup ta bunca nimetin hakkı ifa edilmiş olabilecekti? işte bu hususlardan ötürü aşağıdaki âyet her iki grubunda haline uymaktadır: «Ne az şükredersiniz»...

*

* *

İNSANLIĞIN DOĞUŞU

Daha sonra beşeriyetin hikâyesi başlıyor. Bu hikâye ibret verici hadiselerle doludur. Asıl hadise bunca mahlûkatın arasında dehşet ve heybet dolu bir törenle insanoğlunun doğuşunun ilân edilmesiyle başlar. Bu ilânı insanlara daha çok ihsan etmek ve ikramda bulunmak için, azamet sahibi yüce halik yapar. Bütün melekler hatta onlardan olmadığı halde İblis’te beraber olarak— ihtifal yerinde içtimâ ederler. Bu merasime gökler, yer ve Rab Teâlâ’nın yarattığı herşey şahit olur. Bu durum mevcudatın tarihinde çok büyük bir hadisedir.

11 — And olsun ki, sizi yarattık. Sonra şekil verdik.’ Sonra
meleklere: «Adem’e secde edin» dedik; hemen secde ettiler.
ancak İblis secde edenlerden olmadı.

12 — Allah: «Sana emrettiğim halde seni secdeden alıkoyan neydi?» dedi. «Beni ateşten onu çamurdan yarattın ben ondan üstünüm» cevabını verdi.

13- Ona: «İn oradan, orada büyüklenmek senin ne haddine, defol , sen alçaklardansın» dedi.

14«İnsanların tekrar dirilecekleri güne kadar bana mühlet Ver » dedi.

15 — Allah: «Şen mühlet verilenlerdensin» dedi.

16— «Madem ki sen beni azgınlığa mahkûm ettin, and olsun kİ. ben de onları saptırmak için senin doğru yolunda pusu kurup oturacarağım.»

17 — «Sonra önlerinden, arkalarından, sağ ve sollarından onlara sokulacağım. Çoğunu Sana şükreder bulmayacaksın» dedi.

18 — Allah: «Ayıplanmış ve kovulmuş olarak defol oradan, and olsun ki insanlardan sana kim uyarsa, hepinizi birlikte cehenneme dolduracağım» dedi,

İlk sahne bu... Gerçekten de bu sahne korkunç... ve önemli... Biz önce bu hikâyenin sahnelerini tablo halinde sunacağız, sonra da üzerinde yorum yapacağız. Saçtığı duygu ve ilhamları da bundan sonra sereceğiz gözler önüne...

«And olsun sizi yarattık, sonra şekil verdik, sonra meleklere: "Adem’e secde edin" dedik hemen secde ettiler. Ancak İblis secde edenlerden olmadı»...

« Ul>- » yarattık kelimesi inşa etmek manasına kullanılabilir. Şekil verdik ifadesi ise umumiyetle şekil ve özellik vermek manasınadır. İnşa ve tasvir doğuşun iki derecesidir. Yoksa merhalesi değil...

*

( f ) kelimesi mutlaka zaman sıralamış (tertibi) anlamına kullanılmayıp bazan da manevî bir gelişme ve terakkinin sıralamamda kullanılan bir kelimedir. «Şekil verme» işi mücerret vücut '■ '•i me işinden daha mütekâmil bir keyfiyettir. Maddenin h a m ı mı da vücut verilmiş olur. Şekil verme; mertebe bakımından mıı-1 eı ı ed manadaki varlık derecesinden daha üstün bir merhaledir ■ ■lia varlık hammadde için de söz konusudur. Ama —insan şekli e Özelliği verme anlamında— bir şekil verme tarzı derece bakı Ihından elbette ki daha ileri bir mertebedir. Sanki Hak Teâlft şöyle buyurmaktadır. Biz size sadece varlık ihsan etmedik. Aksine gelişini.. özellikleri bulunan bir vücud bahşettik... Şu âyete bakınız: •Her şeye hilkatini (yaratılışını) veren sonra da hidayet gösteren O'dur«Her şey hususiyeti ve vazifesi verilerek yaratılmış sonra da bu vazifeyi yapabilme kabiliyeti verilmiştir. Bu hususiyet ve vazifeler ve vazifelerin eda edilmesine matuf kabiliyetin verilişinde zaman farkı söz konusu değildir. Âyetin aslındaki ( <S) kelime-"İMİ (Kalıbımı varan yolu gösterdi) şeklinde manalandırırsak, maunda bir değişiklik olmaz. Bu kabiliyet, yaratılırken verilmiş olan

Meleyeli İr Aynen bunun gibi âdemoğlu da halk olunurken hem in-

*

"Mİ lııı .illiyetler verildi hem de şekillendirildi. « f • kelime-I ine insanın manevî mertebesi yönünden terakkisinin ifadesidir, "iııniı fai kına ait değildir. Biz bu görüşü tercih etmeyiz.

Minimaldi nasıl düşünülürse düşünülsün Âdem Aleyhisselâmın