İNSANLIĞA DUYURULUR... Maksat; beşeriyeti doğru yoldan uzaklaştıran pusudaki düşmana karşı uyarmak ve ekserisini şükürsüz bırakan âfetin nereden geldiğine dikkati çekerek tedbirli olmalarını sağlamaktır. İblisin dileği yerine getirilmiştir. Zira meşiyeti İlâhiye insanın, kendi yolunu kendisinin seçmesini gerektirmiştir. Esasen insan hem bayır, hem de şerre karşı istidatlı yaratılmıştır. Serbest olarak tercihini yapması için kendisine bir de akıl lütfedilmiştir. Ayrıca tedbirli olmasına yardım edilmek üzere peygamberler gönderilmiştir. Bu Bu yoldan, dinî değerler kendilerine ulaştırılmıştır. Bu şartlar içinde insanoğlu ve Allah’ın, ya da İblisin yolunu seçecektir. Mizacındaki hayır ve şer mücadelesine kumanda ederek sonunda iki sonuçtan birine ulaşır. Böylece Allah’ın, kullarını imtihan etmesi ve İlâhî kanunların tatbikata konması gerçekleşmiş olur. İnsan isterse hidayeti seçer, isterse dalâleti. Fakat Allah’ın kurduğu düzen içinde İradesini serbestçe kullanarak hidayet veya dalâleti kendisi gerçekleştirmiş olur.

Şu kadar var ki bu müddet kıyamete kadar olmayıp «tayin edilen gün» e kadardır ki, —Allah’ın müsaade ettikleri müstesna — o gün bütün canlıların son günüdür. Bu sûrenin ileriki kısımlarından ve bazı hadîslerden öğrendiğimize göre bu gün, SUR’a ilk üflenen gündür.

İblis — uzun zaman yaşama hükmünü kopardıktan sonra — kibir ve günahından ötürü azgınlığa mahkûm edilişini sebeb ittihaz ederek, Allah’ın lütfedip yarattığı insanoğlunu azdıracağını iftiharla ilân etmektedir. Onun lânetlenerek huzurdan tardedilme faciasına gûya bu varlık (insan) sebeb olmuştur. İblisin insanı azdırma yolundaki azmi şu âyetteki ifadesiyle ne güzel canlandırılmaktadır:

«... and olsun ki, ben de onları saptırmak için Senin doğru yolunda pusu kurup oturacağım.»...

«Sonra önlerinden, arkalarından, sağ ve sollarından onlara sokulacağım.»...

Allah’a giden doğru yolda İblis oturacak, Âdem ve soyunun karşısında dikilerek bu yoldan geçmek istiyen herkesi engellemeye çalışacak. 

—Hâlık’ı Zülcelâl mekândan münezzeh olduğuna göre, Allah’a giden yolun beş duyudan biriyle anlaşılacak cinsden olması mümkün değildir. Yani maddî olmasına imkân yoktur. 

O halde bu yol insanı Allah'ın rızasına kavuşturacak olan îman ve itaat yoludur—

. O, beşere her sahada ve her yönden musallat olacak. «Onların önlerinden, arkalarından, sağlarından, sollarından...» gelerek îman etmelerine mani olacak. 

Bu çok açık ve canlı tablo beşerî azıtmak için İblisin tükenmez gayretini ve dinamizmini göstermektedir. Bu yüzden beşeriyet pek az nisbette İblisin şerrinden kurtularak Allah’ı tanıyıb şükredebilmektedir: «Çoğunu sana şükreder bulamayacaksın»...

Bu sûrenin baş taraflarında «ne az şükredersiniz» buyurulmuştu Şükür kelimesinin aşağıda da zikredilmesi bu münasebetle olmuştur. Burada az şükredilmesinin sebebi izah edilmiş; İblisin doğru yola oturarak engellemesi ifade edilmek süretiyle, sinsi olan gerçek âmil açıklığa kavuşturulmuştur. Maksat; beşeriyeti doğru yoldan uzaklaştıran pusudaki düşmana karşı uyarmak ve ekserisini şükürsüz bırakan âfetin nereden geldiğine dikkati çekerek tedbirli olmalarını sağlamaktır.

İblisin dileği yerine getirilmiştir. 

Zira meşiyeti İlâhiye insanın, kendi yolunu kendisinin seçmesini gerektirmiştir. Esasen insan hem bayır, hem de şerre karşı istidatlı yaratılmıştır. Serbest olarak tercihini yapması için kendisine bir de akıl lütfedilmiştir. Ayrıca tedbirli olmasına yardım edilmek üzere peygamberler gönderilmiştir. Bu Bu yoldan, dinî değerler kendilerine ulaştırılmıştır. Bu şartlar içinde insanoğlu ve Allah’ın, ya da İblisin yolunu seçecektir. Mizacındaki hayır ve şer mücadelesine kumanda ederek sonunda iki sonuçtan birine ulaşır. Böylece Allah’ın, kullarını imtihan etmesi ve İlâhî kanunların tatbikata konması gerçekleşmiş olur. İnsan isterse hidayeti seçer, isterse dalâleti. Fakat Allah’ın kurduğu düzen içinde İradesini serbestçe kullanarak hidayet veya dalâleti kendisi gerçekleştirmiş olur.

BİR İNSANIN BU DÜNYAYA GELİŞ GAYESİ İÇİN TAKİP EDECEĞİ İSTİKAMET