Cinleri Allah’a ortak koştular. Halbuki bunları da O yaratmıştır. Bundan başka bilmeden O’nun oğulları ve kızları olduğunu da uydurup söylediler. Hâşâ, O onların vasıflandırmalarından çok uzakdır, çok yücedir.

Kalpleri açan, kafaları aydınlatan, fıtrî istek ve arzulara cevap verecek alıcı cihazları uyanık bulunduran, insan varlığının kâinatla ilgi kurmasını sağlayan ve herşeyin yaratıcısı Allah’a iman etmek hususunda vicdanı harekete sevkeden yegâne unsur imandır. İman olmayınca gönüller bağlı, gözler kör, fıtrî duygular sakat bir hal alır. İnsan bütün bu güzellikleri görür ve geçer. Bütün bu delillerle karşılaşır ve hiç bir hisse kapılmadan gereken karşılığı vermez. Sadece duyanlar bilir. Ve ancak iman edenler bu ibretleri idrak edip kavrayabilirler.

Âyeti kerîme bu bölüme gelinceye kadar Allah’ın varlığı ile, kudreti, birliği ve iradesi ile dolup kâinat sayfasındaki ibretamiz delilleri insan kalbine suna suna gelmişti. İnsanın iç âlemi bu ilhamlarla dolu kâinat manzaraları içinde dalıp gitmişti. İnsan vicdanı her canlıya canlılık unsuru veren ve açıkça yaratıcının yaratma gücünü dile getiren bir duyguya vasıl olmuştu. İşte ifade tam bu noktaya gelince başlıyor müşriklerin şirkini anlatmaya. İşte görüyorsunuz ya mevcudatın yaratanı ile ilgi kurulan bir iman atmos-iorinde onların şirki garip hem de ne kadar garip geliyor insana, Ayetin anlattığı putperest evhamlar çok gülünç geliyor. Kalpler ve kafalar bu gülünç durumdan iğreniyorlar. Ve hemen âyeti kerîme onların bu halini kötümseyen bir ifadeye yer veriyor. Zaten muhit bıı kötümser hava için tamamen hazır vaziyettedir:

TUHAF BİR PUTÇULUK

100 — Cinleri Allah’a ortak koştular. Halbuki bunları da O yaratmıştır. Bundan başka bilmeden O’nun oğulları ve kızları olduğunu da uydurup söylediler. Hâşâ, O onların vasıflandırmalarından çok uzakdır, çok yücedir.

Bazı Arap putperestleri cinlere taparlardı. Halbuki onlar cinlerin ne olduklarını da bilmezlerdi. Ama putperestliğin gülünç efsanesi ya bu insan ne zaman mutlak tevhid akidesinden bir karış ayrılsa bu sapıklığı son noktasına kadar gider, başlangıçda ayrılış açısı söz konusu edilmeyecek kadar küçük olarak başlamışken gittikçe büyür ve son derece genişler. İşte bu putperestlerde başlangıçda İsmail peygamberin dini üzere idiler. İbrahim peygamberin bu mıntıkaya getirmiş olduğu tevhid dini üzere. Ne var ki bir müddet sonra bu tevhid akidesinden inhiraf ettiler. Başlangıçda bu inhiraf çizgisi önemsizdi. Sonra gide gide gelişti ve en son şekli ile bu supıklığa kadar götürdü. Ve onlar cinsleri Allah'a ortak koşmaya başladılar. Halbuki onları da, cinleri de yaratan Allah’dı:

«Cinleri Allah’a ortak koştular. Halbuki bunları da O yaratmıştır»...

Muhtelif çağlarda gelişen cahiliyyet devrelerinde bilinen çeşitli putperestliklerde hep kötülüğü ifade eden şerir varlıklar vardır. Bir bakıma da şeytan fikrine benzer bunlar. Her çağda gelen putperestler gerek kötü ruhlar, gerekse kötü varlıklar şeklinde olsun bu nevi varlıkların hepsinden korkmuşlar ve şerlerinden korunmak için de onlara kurbanlar vererek kendilerine tapınmışlardır. Arap putperestliği de her devirde rastlanan ve bu nevi külli düşüncelerin yer ettiği klâsik putperestlikten farklı değildir Bur da da cinlere ibadet ve onları haşa Allah’a eş koşmak gibi basit şekiller göze çarpmaktadır.1 2 Kur’an-ı Azimüşşan burada mılaıı bu inançlarının gülünçlüğü ile yüzyüze getiriyor. Ve bu harekeli tek bir kelime ile ifade ediyor. «Halbuki bunları da O yaı alnıı-d" *’

Tek bir kelime bu. Ama bu düşünce tarzındaki gülünç 1(1 gibi de recesini ifade etmeye yetiyor. Allah’ü Taâlâ onları da ynratnmj el duğuna göre ilâhlık ve rububiyet konusunda cinler O’na mı d <d» tak olabilirler? Hem onların iddiası sadece bundan ibaret delildi Putperestliğin verdiği evham bir kere boşaldımı had lııulııd lam maz. Sapıttıkça sapıtır. Hatta onlar Allah’ın erkek ve kız çocukları olduğunu iddia ediyorlardı:

«Bundan başka, bilmeden O’nun oğulları vc kızları oldugmuı da uydurup söylediler»...

Esas metindeki ( ) kelimesi uydurup duıdulaı mana-

sınadır. Ama ifadenin tonunda özel bir ses tonu vc kendine ba t Iılı mana derinliği var. Ve kelime olarak yırtılıp atılım ve uydurulan bir yalanın doğuş sahnesini canlandırıyor. Onlar Allah’a 11114a oğul lar isnad ettiler. Yahudiler’de Ü z e y î r peygambere İsı ani edil di. Hristiyanlar’da Mesih (A.S.) a. Kızları olduğunu da uydurup durdular. Müşrikler meleklerin dişi olduklarını ve Al

1. Kolbt «Kitabili l.snAm» mili cscıiııdc İle mı Melih soyunun cinlere tııpııulığım /İK ı < ı

2. Metindeki ifade blı kelline İle bcllıiilnu-ktcdir Ancıık dilimi/c ^'cviı11k<-ıı «lı.ıiiniı bunları dıı O yaratınıza» »«kllndo ^ivilmek /orundu kaldık, (Mütercimin)